SJ Health - шаблон joomla Авто
«АБРИ БАҲОР»,навъи санъати китобат ва усули ороиши бадеии саҳифаҳои »
АБРБАНДӢ, ҳунари нақшгузорӣ дар матоъ. Дастгоҳи А. аз ду чӯбчаи дарозиаш »
АЛОЧАБОФӢ, тарзи истеҳсоли алоча – матои пахтагӣ ва нимабрешимӣ. А. дар »

МАРОСИМ

Азодорӣ

АЗОДОРӢ (аз ар. عزا

+ View

Айёми аҷуз

АЙЁМИ АҶУЗ, ҳафтаи пеш

+ View

Алавпарак

АЛАВПАРАК, маросими

+ View

БОЗИҲО

Аккабозӣ

АККАБОЗӢ, як навъ бозии анъанавии бачагон, ки дар ...

+ View

Акколбозӣ

АККОЛБОЗӢ, чиликдангал, чилик-пилик, чилакбозӣ, ...

+ View

Алафдаравак

АЛАФДАРАВАК, як навъ бозии анъанавии бачагон, ки ...

+ View

БОВАРҲО


А

Аждаҳо

АЖДАҲО, яке аз маъруфтарин симоҳои манфӣ дар афсонаву қиссаҳо

Дидан
А

Авлиёпарастӣ

АВЛИЁПАРАСТӢ, яке аз унсурҳои дини ислом, ки тақрибан дар

Дидан
А

Авлиё

АВЛИЁ (ар. ҷамъи валӣ – муқарраб, наздик),

Дидан
А

Авесто

АВЕСТО, китоби муқаддаси зардуштия, куҳантарин китоби динӣ,

Дидан
Муфассал

ҲУНАРҲО

Абрбандӣ

АБРБАНДӢ, ҳунари нақшгузорӣ дар матоъ. Дастгоҳи ...

Абри баҳор

«АБРИ БАҲОР»,навъи санъати китобат ва ...

Адрасбофӣ

АДРАСБОФӢ, тарзи истеҳсоли адрас – матои ...

Атолаи кочӣАТОЛА, навъе аз таомҳои тоҷикӣ, ки маъмулан аз ор­ду равғану шир ё орду об пухта мешавад. А. дар сартосари Ҷумҳурии Тоҷикистон ва байни тоҷикони Ҷумҳурии Ӯзбекистон маъмул буда, хусусияти парҳезӣ ва табобатӣ дорад. Дар минтақаҳои Тоҷикистон бо номҳои гардсӯз, ордоб, ордбирён, ҳалила ва ҳадир, атолаи кочӣ, атолаи сафедак низ маъмул аст. Барои тайёр кардани атола ордро бехта, дар равғани дилхоҳ то сурх шудан бирён карда, сипас шир ва каме об илова намуда, дар оташи паст мепазанд. Баъди ба орд илова кардани об онро мунтазам кофта меистанд, то ин ки орд кулӯла нашавад ва маҳину равон гардад. Баъди ҳар бор ҷӯшидан ба он шир ва мувофиқи табъ намак меандозанд. Таносуби миқдори орду обу шир ба ҳаҷми умумии А. ва намуди он вобастагӣ дорад. А. навъҳои гуногун дошта, тарзи пухтани онҳо низ гуногун аст. Масалан, барои пухтани А.-и сафед ордро чандон бирён намекунанд. Тарзи омода кардани он чунин аст: Чор пиёла ордро ба дег андохта, то ҳадде сурх мекунанд, пасон ба он 200 г равғани думба ё маска андохта, омезиш медиҳанд, баъд аз муддати кӯтоҳе 1,5–2 л шир илова менамоянд, ҳамчунин мувофиқи табъ намак меандозанд. Онро ба коса кашида ба хӯранда пешниҳод менамоянд. Дар баъзе минтақаҳо пас аз кашидани А. дар ҳар коса 1–2 қошуқ равғани зағир меандозанд. Пазандаҳо гоҳе ба А. чормағз, нони қоқ, тухм низ меандозанд. Ҳар пазанда А.-и сафедро ба таври худ мепазад. Баъзеҳо аввал дар дег 25 г равғани рустанӣ рехта, онро доғ мекунанд. Баъдан мувофиқи табъ 90 г орд андохта, онро бо диққат омезиш медиҳанд, то ки сурх ва ё бирён шавад. Минбаъд ба он 400 г дӯғоб ё дӯғи аз молиши қурут гирифташуда (қурутоб) мерезанд.

А.-и ширӣ бо шири гов, гӯсфанд ва буз тайёр карда мешавад. Дар он шир нисбат ба об бештар истифода мегардад. Шир ҳар қадар равғандор ва навдӯшида бошад, А. ҳамон қадар болаззат ва хӯрданибоб мешавад. А.-и равғанӣ, маъмулан, бо равғани зарди гов, думба ё равғани зағир пухта мешавад. Интихоби равған ба имкон, синну сол, вазъи саломатӣ ва завқу мизоҷи хӯранда вобаста аст. Барои занҳои нав таваллудкарда А.-ро бо равғани зағир ё думба мепазанд, чунки он гармибахшанда, афзояндаи шири модар ва гармогарм хӯрданаш арақовар аст. Баъзан баъди дубора бо шир ҷӯшиданаш ба А. ҷаззаи гӯсфанд ҳамроҳ мекунанд, ки ин навъи атоларо А.-и ҷаззадор мегӯянд. Ин навъи А. хусусан барои шахсони фишори хунашон паст, камқувват ва камхӯрок муфид аст. Навъи дигари А. А.-и қандобӣ мебошад. Баъди тайёр шудани А. ба он шакар ё қанди сафедро дар оби ҷӯшида маҳлул карда мерезанд. Таносуби А. ва қандоб ба завқ ва мақсади атолахӯр вобаста аст. Ин навъи атола хусусан барои кӯдакону наврасон фоидаовар мебошад. А. бе равған ҳам пухта мешавад, ки онро А.-и явғон меноманд. Онро ҳамчун ғизои парҳезӣ истеъмол мекунанд. Навъи дигари А. кочӣаст, ки онро аз орди гандум, нахӯду лӯбиё мепазанд. Аввал ордро дар равған бирён карда, баъд об ва баъзан шир ҳамроҳ карда меҷӯшонанд, пас дар табақҳои калон мекашанд. Ба рӯи он барои хушхӯрӣ мувофиқи табъ равғани доғи маска ва дар баъзе маҳалҳо дӯғ мерезанд.

Дар Қаротегину Дарвоз, бештари ноҳияҳои вилояти Хатлон оши буридаро низ А. (дар талаффузи маҳал – отала) мегӯянд. Дар баъзе навоҳии кӯҳистон баъзе аз ошҳои алафии баҳориро низ атола мегӯянд, аз ҷумла атолаи модел, сиёҳалаф, рова, зардолугӣ, ҷугорӣ ва ғайра.

 Ад.: Таджики Каратегина и Дарваза. Вып. 2. Д., 1970; Ходжиев В. Традиционная и современная таджикская кухня. Д., 1990.               Ҳ. Муҳаммадиев.

ТАОМҲО

Атола

АТОЛА, навъе аз таомҳои тоҷикӣ, ки маъмулан аз ор­ду равғану ...

+ View

Барак

БАРАК, навъе аз хӯроки миллии тоҷикӣ, ки онро тушбера низ мегӯянд. ...

+ View

Бат

БАТ, ҳ а л в о и ш и р, як навъи таоми миллии мардуми Кӯҳистони ...

+ View