دوشنبه (فارسی: دوشنبه؛ شهر از سال ۱۹۲۵، تا سال ۱۹۲۹ — دوشامبه، و در سالهای ۱۹۲۹ تا ۱۹۶۱ — استالینآباد) پایتخت تاجیکستان، شهری با اهمیت جمهوریایی، و بزرگترین مرکز علمی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، هنری و اداری کشور است. عالیترین نهادهای دولتی کشور در دوشنبه قرار دارند. این شهر از سال ۱۹۲۴ تا ۱۹۲۹ پایتخت جمهوری خودمختار شوروی سوسیالیستی تاجیکستان، از سال ۱۹۲۹ تا ۱۹۹۱ پایتخت جمهوری شوروی سوسیالیستی تاجیکستان، و از سال ۱۹۹۱ تاکنون پایتخت جمهوری تاجیکستان بوده است. نزدیک به ۴۰ درصد توان صنعتی تاجیکستان در این شهر متمرکز شده و ۱۲ درصد جمعیت کشور (تا تاریخ ۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۳ — ۱٬۲۲۸٬۴۰۰ نفر) در آن زندگی میکنند. از ۱۲ ژانویهٔ ۲۰۱۷، رستم امامعلی شهردار دوشنبه است.
نامگذاری
از نام «دوشنبه» (فارسی: دوشنبه) برای نخستین بار در کتاب محمود بن ولی با عنوان بحرالاسرار فی مناقب الاخیار (تألیف ۱۶۳۶) و نیز در نامهٔ خان بلخ، سبحانقلی بهادر، به تزار روسیه، فیودور آلکسییویچ (دسامبر ۱۶۷۶) یاد شده است. در سندی برجایمانده از سال ۱۸۲۶، این شهر «دوشنبهقورغان» نامیده شده است. «قورغان» واژهای ترکی به معنای «قلعه» است. قلعهٔ دوشنبه در کرانهٔ چپ رود ورزاب قرار داشت و هر روز دوشنبه در کنار آن بازار برگزار میشد. نام کنونی پایتخت تاجیکستان یادآور همان بازار است. چون این محل را «دوشنبهبازار» میگفتند، دهکدهای که بهمرور زمان در جای «دوشنبهبازار» پدید آمد، نام دوشنبه را گرفت. در سال ۱۹۲۴، دوشنبه که به شهر تبدیل شده بود، پایتخت جمهوری خودمختار شوروی سوسیالیستی تاجیکستان اعلام شد. تا سال ۱۹۲۹، نام آن دوشامبه (دوشامبه/Дюшамбе) بود. از سال ۱۹۲۹، پایتخت جمهوری شوروی سوسیالیستی تاجیکستان به افتخار یوسف استالین «استالینآباد» نامیده شد. در سال ۱۹۶۱، در دورهٔ استالینزدایی، نام اصلی شهر به آن بازگردانده شد، اما با املای درست به «دوشنبه» تغییر یافت.
